Açık vites sistemi, bisikletlerde zincir ve dişliler aracılığıyla farklı vites oranlarının elde edilmesini sağlayan bir sistemdir. Bu sistem, bisikletçilerin çeşitli zemin koşullarında ve farklı eğimlerde daha verimli sürüş yapmalarını sağlar.

Açık Vites Sistemi Nedir?

Açık vites sistemi, bisikletin dış mekanizmasında bulunan zincir, ön ve arka dişliler (zincir halkaları ve ruble) ile çalışan ve bisikletin pedal çevirme direncini değiştiren bir vites sistemidir. Bu sistemde, zincir farklı dişliler arasında hareket ederek vites değiştirme işlemini gerçekleştirir.

Ana Bileşenler:

1. Ön Vites (Front Derailleur): Pedalın hemen yanında bulunan ve zinciri farklı ön dişliler (zincir halkaları) arasında hareket ettiren mekanizmadır. Genellikle iki veya üç dişliye sahip olabilir.
2. Arka Vites (Rear Derailleur): Arka tekerleğin yanında bulunan ve zinciri farklı arka dişliler (ruble) arasında hareket ettiren mekanizmadır. Ruble, genellikle 7 ila 12 dişli arasında değişir.
3. Vites Kolları (Shifters): Gidon üzerinde bulunan ve vites değiştirme işlemini başlatan kollar veya düğmelerdir. Mekanik veya elektronik olabilirler.
4. Zincir: Pedal çevirme kuvvetini arka tekerleğe aktaran metal halkalardan oluşan parçadır. Zincir, ön ve arka dişliler arasında hareket ederek farklı vites oranlarını sağlar.
5. Kablolar ve Kabloların Muhafazası: Mekanik vites sistemlerinde, vites kollarından ön ve arka viteslere hareketi ileten kablolar bulunur. Kabloların düzgün çalışması için muhafazaları da önemlidir.

Çalışma Prensibi:

Açık vites sistemi, vites kolları aracılığıyla zincirin ön ve arka dişliler arasında hareket ettirilmesini sağlar. Vites kolunu hareket ettirdiğinizde, kablolar veya elektronik sinyaller aracılığıyla ön veya arka vites değiştiriciye (derailleur) komut gönderilir. Bu değiştiriciler, zinciri ilgili dişliye doğru iterek veya çekerek vites değişimini gerçekleştirir.

Kapalı vites sistemi, bisikletlerde vites mekanizmasının dış etkenlerden korunarak, arka göbek içine entegre edilmiş bir sistemdir. Bu tür sistemler, daha az bakım gerektirir ve daha temiz bir görünüm sunar.

Kapalı Vites Sisteminin Genel Özellikleri:

1. Dahili Vites Mekanizması: Kapalı vites sisteminde, vites mekanizması arka göbek içine entegre edilmiştir. Bu, tüm dişli değişimlerinin arka tekerlek göbeği içinde gerçekleştiği anlamına gelir.
2. Çeşitli Vites Seçenekleri: Genellikle 3 ila 14 arasında değişen vites seçenekleri sunar. En yaygın sistemler arasında Shimano Nexus, Rohloff ve Sturmey-Archer gibi markalar bulunur.
3. Dış Etkenlere Karşı Koruma: Vites mekanizması göbek içinde olduğundan, çamur, su, toz gibi dış etkenlerden etkilenmez. Bu, özellikle kötü hava koşullarında ve zorlu çevrelerde avantaj sağlar.
4. Düşük Bakım Gereksinimi: Kapalı vites sistemleri, açık vites sistemlerine kıyasla daha az bakım gerektirir. Vites mekanizması korumalı olduğu için daha uzun ömürlüdür ve sık sık ayar gerektirmez.

Avantajları:

1. Az Bakım Gereksinimi: İç mekanizma korunmuş olduğundan, daha az temizleme ve yağlama gerektirir. Bu, şehir içi kullanımda ve günlük bisikletçiler için büyük bir avantajdır.
2. Güvenilirlik ve Dayanıklılık: Dış etkenlerden korunmuş olan kapalı vites sistemleri, uzun ömürlü ve güvenilirdir. Her türlü hava koşulunda sorunsuz çalışır.
3. Zincir Düşme Sorununun Azalması: Zincir, sabit bir hat üzerinde çalıştığı için zincirin dişlilerden düşme olasılığı azalır.
4. Daha Temiz Görünüm: Kapalı vites sistemleri, bisikletin daha temiz ve düzenli görünmesini sağlar. Ayrıca, sürücünün kıyafetlerine yağ bulaşma riskini azaltır.
5. Vites Değiştirme Kolaylığı: Vitesler, dururken bile değiştirilebilir. Bu, özellikle trafik ışıklarında veya yokuş başlarında durduktan sonra yeniden hareket ederken büyük bir avantaj sağlar.

Dezavantajları:

1. Ağırlık: Kapalı vites sistemleri, açık vites sistemlerine göre daha ağır olabilir. Bu, özellikle performans ve hız odaklı sürücüler için dezavantaj olabilir.
2. Maliyet: Başlangıç maliyeti genellikle daha yüksektir. Kapalı vites sistemleri, ileri teknoloji ve daha fazla bileşen içerdiği için daha pahalı olabilir.
3. Sınırlı Vites Aralığı: Açık vites sistemlerine kıyasla daha sınırlı vites seçenekleri sunar. Özellikle dağ bisikleti veya performans odaklı yol bisikletleri için yetersiz kalabilir.
4. Onarım ve Parça Bulunabilirliği: İç mekanizmanın onarımı ve parça değişimi, özel bilgi ve beceri gerektirebilir. Ayrıca, bazı parçaların bulunabilirliği daha sınırlı olabilir.

Kullanım Alanları:

1. Şehir Bisikletleri: Günlük şehir içi kullanımda mükemmel bir seçenektir. Düşük bakım gereksinimi ve güvenilirlik, şehir içi bisikletçilerin tercih nedenidir.
2. Tur Bisikletleri: Uzun mesafeli turlarda, dayanıklılığı ve az bakım gereksinimi nedeniyle tercih edilir.
3. Hibrit Bisikletler: Hem şehir içinde hem de hafif arazi koşullarında kullanılabilir. Çeşitli yüzeylerde konfor ve güvenilirlik sunar.
4. Kargo Bisikletleri: Ağır yük taşırken güvenilirlik ve düşük bakım gereksinimi önemli olduğu için kapalı vites sistemleri idealdir.

Kapalı vites sistemleri, düşük bakım gereksinimi, güvenilirlik ve dış etkenlere karşı koruma gibi birçok avantaj sunar. Özellikle şehir içi kullanım ve günlük sürüşler için mükemmel bir seçenek olmasına rağmen, ağırlık ve maliyet gibi bazı dezavantajları da bulunmaktadır. Farklı sürüş ihtiyaçlarına göre uygun kapalı vites sistemleri, bisikletçilerin tercihlerine ve kullanım alanlarına göre değişebilir.